sobota 25 maja 2024     Grzegorz, Urban, Magda
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
W wyjątkowym muzeum
eGorzowska - 13694_Ns69mny8eJJqBvFj6wR.jpgSą tylko trzy miejsca na świecie, gdzie zobaczycie tak ogromną kolekcję zegarów słonecznych oraz przyrządów astronomicznych: Planetarium w Chicago, Science Muzeum w Oxfordzie i Muzeum im. Przypkowskich w niespełna dwudziestotysięcznym Jędrzejowie. Dwóch pierwszych zbiorów nie oglądaliśmy, ale ten jędrzejowski zrobił na nas ogromne wrażenie. Powstał dzięki pasji miejscowego lekarza Feliksa Przypkowskiego (1872-1951), który zaraził nią kolejne pokolenia swojej rodziny.
Najważniejszym, ale niejedynym konikiem pana Feliksa była gnomonika zajmująca się teorią i sztuką budowania zegarów słonecznych. Gnomonika związana jest blisko z astronomią, nikogo więc nie powinna dziwić kopuła górująca nad jedną z kamieniczek na jędrzejowskim rynku. W tej właśnie kamienicy mieszkał ongiś Feliks Przypkowski, a kopuła to nic innego, jak jego prywatne obserwatorium astronomiczne. Z domem Przypkowskich sąsiaduje kamieniczka, w której kiedyś mieściła się klasztorna apteka, a dzisiaj w obu budynkach działa muzeum prezentujące niesamowitą kolekcję.

Początki obecnej ekspozycji sięgają 1895 r. Trzonem zbiorów są zegary słoneczne. Pojęcia nie miałam, że jest ich aż tyle rodzajów! Pewnie nie wymienię wszystkich, ale oglądaliśmy tam:
  • zegary słoneczne poziome (podobno najbardziej popularne),
  • poziome typu paryskiego (połączone z kompasem), popularne w XVII i XVIII w.,
  • wysokościowo-słupkowe w kształcie stojącego pionowo walca,
  • zegary dwutablicowe typu norymberskiego (produkowane w Norymberdze od XVI do XVIII w.) ze wskazówką nitkową, regulowaną według szerokości geograficznej i zegary typu Dieppe, wyrabiane z kości słoniowej w XVII w. (w Dieppe we Francji),
  • zegary równikowe typu augsburskiego (produkowane w Augsburgu w XVII i XVIII w.), które podobnie jak norymberskie mogły być używane na całym świecie, bo miały płynną regulację szerokości geograficznej,
  • zegary poziome z nachylaną tarczą (inklinacyjne),
  • zegary tabliczkowe i zegary magnetyczne,
  • zegary wysokościowe i osiemnastowieczne zegary z godzinami włoskimi (o co chodzi z tymi godzinami szukajcie na załączonych zdjęciach),
  • zegary jednopierścieniowe i zegary wielopierścieniowe z XVII-XVIII w., w których czas wskazuje plamka światła padająca na skalę godzinową, umieszczoną po wewnętrznej stronie jednego z pierścieni,
  • zegary słoneczne z przekładnią trybową, wskazujące czas do pół minuty
  • zegary słoneczne z Dalekiego Wschodu,
  • zegary księżycowe i gwiazdowe.
Jest tam też zegar słoneczny z armatką strzelającą w południe (lont zapalał się wskutek skupienia promieni światła na soczewce), wykonany w Paryżu dla Stanisława Augusta Poniatowskiego. To o nim pisał Władysław Broniewski w poemacie „Wisła”:
„Biją słoneczne godziny
w Jędrzejowie
I mnie, i tobie, i innym
biją zegarowie...”

Wśród muzealnych eksponatów są też pektoraliki z XVII w. (damskie zegarki noszone na łańcuszku), jest bardzo oryginalny zegar karciany, zwisający z sufitu, z cyferblatem od spodu, żeby gracze mogli sprawdzać godzinę bez wstawania od stołu. Jest zegarek kieszonkowy dla niewidomych, z wypukłym cyferblatem, jest i kolekcja klepsydr, a wśród nich klepsydra godzinowa składające się z czterech mniejszych, kwadransowych i klepsydra 45-minutowa do odmierzania godziny lekcyjnej.

Mało tego. W muzeum jest też wspaniały zbiór pamiątek związanych z kuchnią, w tym przepisy kulinarne oraz bezmiany, o których nigdy w życiu nie słyszałam. Bezmianami nazywano wagi służące do szybkiego i niezbyt dokładnego ważenia, stosowane w Polsce w XVIII i XIX w.

Można tu obejrzeć kolekcję exlibrisów i grafik (cała liczy blisko 25 tys., z czego ponad 200 wykonał własnoręcznie syn Feliksa Przypkowskiego, Tadeusz). Dużą atrakcją są też pełne rodzinnych pamiątek wnętrza mieszkania Zofii i Feliksa Przypkowskich oraz pokoje stylizowane na XVIII i XIX w. wnętrza pałacowe. Ściany jednego z nich ozdabiają rokokowe kurdybany (kurdyban = skóra garbowana, barwiona, po czym intensywnie zdobiona we wzory tłoczeniami).

A po wyjściu z muzeum trzeba KONIECZNIE zajrzeć do znajdującego się na jego tyłach Ogrodu Czasu. Otoczony murem z wnękami udekorowanymi znakami zodiaku, symbolami żywiołów i planet, kryje w swoim wnętrzu kilkanaście nietypowych zegarów słonecznych. Uroku całości dodawać mają schody wodne, czyli zespól basenów, przez które kaskadowo spływa woda. Pewnie latem wygląda to pięknie, ale aktualnie baseny przechodzą rewitalizację. Do ogrodu przechodzi się przez wewnętrzny dziedziniec i wstęp do niego jest bezpłatny.

Maria Gonta
foto Gontowiec Podróżny



Kliknij w wybrane zdjęcie aby powiększyć
, zdjęcie 1/28

, zdjęcie 2/28

, zdjęcie 3/28

, zdjęcie 4/28

, zdjęcie 5/28

, zdjęcie 6/28

, zdjęcie 7/28

, zdjęcie 8/28

, zdjęcie 9/28

, zdjęcie 10/28

, zdjęcie 11/28

, zdjęcie 12/28

, zdjęcie 13/28

, zdjęcie 14/28

, zdjęcie 15/28

, zdjęcie 16/28

, zdjęcie 17/28

, zdjęcie 18/28

, zdjęcie 19/28

, zdjęcie 20/28

, zdjęcie 21/28

, zdjęcie 22/28

, zdjęcie 23/28

, zdjęcie 24/28

, zdjęcie 25/28

, zdjęcie 26/28

, zdjęcie 27/28

, zdjęcie 28/28


22 kwietnia 2024 07:16, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Składy komisji Sejmiku Województwa Lubuskiego
Radni województwa w trakcie sesji w dniu 20 maja 2024 r. wybrali przedstawicieli komisji w Sejmiku Województwa Lubuskiego VII kadencji. Wybrano ... <czytaj dalej>
Przebudowa Spichrzowej
Ostatnie przygotowania do rozpoczęcia przebudowy ulicy Spichrzowej. Konsorcjum firm TORMEL i WUPRINŻ, przebuduje ostatni, półkilometrowy odcinek ulicy Spichrzowej. Pierwsze prace ruszą ... <czytaj dalej>
UMCS z Jazz Clubem Pod Filarami
80 lat UMCS w Lublinie z Jazz Clubem „Pod Filarami”. W dniach 14 -17 maja 2024 roku w Akademickim Centrum Kultury ... <czytaj dalej>
Remont schodów
Nowe schody na Piaskach, obok lecznicza zieleń. Rusza remont schodów przy ul. Bohaterów Westerplatte, zejście do ul. Sczanieckiej. Skarpa przy schodach ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę

Kalendarium eventów
« maj 2024 »
P W Ś C P S N
  
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
  
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_admin.jpg
admin ego:
Piękna inicjatywa w brzydkim mieście
Znany gorzowski lekarz Ireneusz Czerniec zaprosił w niedzielę kandydatów do Rady Miasta, dziennikarzy oraz mieszkańców na spacer ulicami śródmieścia. „Porozmawiajmy i zobaczmy, cóż dobrego możemy zrobić dla naszego miasta, w celu ... <czytaj dalej>
Bez korzeni nie zakwitniesz
Archiwa Państwowe oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej zapraszają uczniów klas 4-7 <czytaj dalej>
Kto zdobędzie mural dla szkoły
Murale Pamięci „Dumni z Powstańców” to ogólnopolski konkurs dla szkół <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - dsc_1560.jpg
admin ego:
Totalny reset
– Kochanie, śpisz? – Nie. Zamknęłam tylko oczy i podróżowałam daleko ... <czytaj dalej>
admin ego:
Grand Press Photo
Wojciech Grzędziński został autorem Zdjęcia Roku i Fotografem XX-lecia konkursu ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Bez makijażu?
5 maja obchodzimy Światowy Dzień Bez Makijażu, poświęcony promowaniu naturalnego ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Alkoholowa mapa Polski
Ponad 95 tys. pijanych kierowców zatrzymała policja w 2023 roku. ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Marek z Rybakowa:
Kristinki z Jeninka nie widać ! <czytaj dalej>
Anonim_7573:
Aha! Mój brat w ramach treningu przed nurkowaniem w Blue Hol w Egipcie "zszedł" na dno Hańczy. Potem, w Egipcie na 150...
Z.M.P. <czytaj dalej>
Anonim_7573:
Nie ma to jak piaskownica ):-) !!!! <czytaj dalej>
Anonim_9923:
Brawo. <czytaj dalej>
Anonim_5319:
Głupoty, psychologiem może być każdy. Wystarczy, że przeczytasz dwie książki i leczysz bioprądami. <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej