wtorek 25 czerwca 2024     Dorota, Łucja, Wilhelm
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
W wyjątkowym muzeum
eGorzowska - 13694_Ns69mny8eJJqBvFj6wR.jpgSą tylko trzy miejsca na świecie, gdzie zobaczycie tak ogromną kolekcję zegarów słonecznych oraz przyrządów astronomicznych: Planetarium w Chicago, Science Muzeum w Oxfordzie i Muzeum im. Przypkowskich w niespełna dwudziestotysięcznym Jędrzejowie. Dwóch pierwszych zbiorów nie oglądaliśmy, ale ten jędrzejowski zrobił na nas ogromne wrażenie. Powstał dzięki pasji miejscowego lekarza Feliksa Przypkowskiego (1872-1951), który zaraził nią kolejne pokolenia swojej rodziny.
Najważniejszym, ale niejedynym konikiem pana Feliksa była gnomonika zajmująca się teorią i sztuką budowania zegarów słonecznych. Gnomonika związana jest blisko z astronomią, nikogo więc nie powinna dziwić kopuła górująca nad jedną z kamieniczek na jędrzejowskim rynku. W tej właśnie kamienicy mieszkał ongiś Feliks Przypkowski, a kopuła to nic innego, jak jego prywatne obserwatorium astronomiczne. Z domem Przypkowskich sąsiaduje kamieniczka, w której kiedyś mieściła się klasztorna apteka, a dzisiaj w obu budynkach działa muzeum prezentujące niesamowitą kolekcję.

Początki obecnej ekspozycji sięgają 1895 r. Trzonem zbiorów są zegary słoneczne. Pojęcia nie miałam, że jest ich aż tyle rodzajów! Pewnie nie wymienię wszystkich, ale oglądaliśmy tam:
  • zegary słoneczne poziome (podobno najbardziej popularne),
  • poziome typu paryskiego (połączone z kompasem), popularne w XVII i XVIII w.,
  • wysokościowo-słupkowe w kształcie stojącego pionowo walca,
  • zegary dwutablicowe typu norymberskiego (produkowane w Norymberdze od XVI do XVIII w.) ze wskazówką nitkową, regulowaną według szerokości geograficznej i zegary typu Dieppe, wyrabiane z kości słoniowej w XVII w. (w Dieppe we Francji),
  • zegary równikowe typu augsburskiego (produkowane w Augsburgu w XVII i XVIII w.), które podobnie jak norymberskie mogły być używane na całym świecie, bo miały płynną regulację szerokości geograficznej,
  • zegary poziome z nachylaną tarczą (inklinacyjne),
  • zegary tabliczkowe i zegary magnetyczne,
  • zegary wysokościowe i osiemnastowieczne zegary z godzinami włoskimi (o co chodzi z tymi godzinami szukajcie na załączonych zdjęciach),
  • zegary jednopierścieniowe i zegary wielopierścieniowe z XVII-XVIII w., w których czas wskazuje plamka światła padająca na skalę godzinową, umieszczoną po wewnętrznej stronie jednego z pierścieni,
  • zegary słoneczne z przekładnią trybową, wskazujące czas do pół minuty
  • zegary słoneczne z Dalekiego Wschodu,
  • zegary księżycowe i gwiazdowe.
Jest tam też zegar słoneczny z armatką strzelającą w południe (lont zapalał się wskutek skupienia promieni światła na soczewce), wykonany w Paryżu dla Stanisława Augusta Poniatowskiego. To o nim pisał Władysław Broniewski w poemacie „Wisła”:
„Biją słoneczne godziny
w Jędrzejowie
I mnie, i tobie, i innym
biją zegarowie...”

Wśród muzealnych eksponatów są też pektoraliki z XVII w. (damskie zegarki noszone na łańcuszku), jest bardzo oryginalny zegar karciany, zwisający z sufitu, z cyferblatem od spodu, żeby gracze mogli sprawdzać godzinę bez wstawania od stołu. Jest zegarek kieszonkowy dla niewidomych, z wypukłym cyferblatem, jest i kolekcja klepsydr, a wśród nich klepsydra godzinowa składające się z czterech mniejszych, kwadransowych i klepsydra 45-minutowa do odmierzania godziny lekcyjnej.

Mało tego. W muzeum jest też wspaniały zbiór pamiątek związanych z kuchnią, w tym przepisy kulinarne oraz bezmiany, o których nigdy w życiu nie słyszałam. Bezmianami nazywano wagi służące do szybkiego i niezbyt dokładnego ważenia, stosowane w Polsce w XVIII i XIX w.

Można tu obejrzeć kolekcję exlibrisów i grafik (cała liczy blisko 25 tys., z czego ponad 200 wykonał własnoręcznie syn Feliksa Przypkowskiego, Tadeusz). Dużą atrakcją są też pełne rodzinnych pamiątek wnętrza mieszkania Zofii i Feliksa Przypkowskich oraz pokoje stylizowane na XVIII i XIX w. wnętrza pałacowe. Ściany jednego z nich ozdabiają rokokowe kurdybany (kurdyban = skóra garbowana, barwiona, po czym intensywnie zdobiona we wzory tłoczeniami).

A po wyjściu z muzeum trzeba KONIECZNIE zajrzeć do znajdującego się na jego tyłach Ogrodu Czasu. Otoczony murem z wnękami udekorowanymi znakami zodiaku, symbolami żywiołów i planet, kryje w swoim wnętrzu kilkanaście nietypowych zegarów słonecznych. Uroku całości dodawać mają schody wodne, czyli zespól basenów, przez które kaskadowo spływa woda. Pewnie latem wygląda to pięknie, ale aktualnie baseny przechodzą rewitalizację. Do ogrodu przechodzi się przez wewnętrzny dziedziniec i wstęp do niego jest bezpłatny.

Maria Gonta
foto Gontowiec Podróżny



Kliknij w wybrane zdjęcie aby powiększyć
, zdjęcie 1/28

, zdjęcie 2/28

, zdjęcie 3/28

, zdjęcie 4/28

, zdjęcie 5/28

, zdjęcie 6/28

, zdjęcie 7/28

, zdjęcie 8/28

, zdjęcie 9/28

, zdjęcie 10/28

, zdjęcie 11/28

, zdjęcie 12/28

, zdjęcie 13/28

, zdjęcie 14/28

, zdjęcie 15/28

, zdjęcie 16/28

, zdjęcie 17/28

, zdjęcie 18/28

, zdjęcie 19/28

, zdjęcie 20/28

, zdjęcie 21/28

, zdjęcie 22/28

, zdjęcie 23/28

, zdjęcie 24/28

, zdjęcie 25/28

, zdjęcie 26/28

, zdjęcie 27/28

, zdjęcie 28/28


22 kwietnia 2024 07:16, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Absolutorium dla Prezydenta
Prezydent Gorzowa Wielkopolskiego Jacek Wójcicki otrzymał we wtorek (18 czerwca) absolutorium za wykonanie ubiegłorocznego budżetu Miasta. Za udzieleniem absolutorium głosowało ... <czytaj dalej>
O hierarchii miast w lubuskim
Prezentacja wyników badania hierarchii funkcjonalnej miast w Polsce, przeprowadzonego przez Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej IRMiR, ze szczególnym uwzględnieniem Lubuskiego, ... <czytaj dalej>
Badają miejskie parkingi
Z samochodów i pieszo prowadzone są badania zajętości gorzowskich parkingów. Specjaliści z firmy SystemEG z Wrocławia, wyposażeni w kamizelki odblaskowe ... <czytaj dalej>
Piknik Europejski w Gorzowie
Zapraszamy do Gorzowa na Piknik Europejski! Świętujemy 20-lecie Polski w UE. Marszałek Województwa Lubuskiego Marcin Jabłoński zaprasza na kolejny piknik z ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
Krajkowski Adam Usługi Windykacyjne

ul. Obotrycka 11 lok. 9, Gorzów Wlkp.
tel. 606 910 805
branża: Długi, wierzytelności - obsługa, obrót <czytaj dalej>
"Karent"

ul. Dzieci Wrzesińskich 4 a/6, Gorzów Wlkp.
tel. 95 781 99 56
branża: Telekomunikacja - systemy, usługi <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« czerwiec 2024 »
P W Ś C P S N
     
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Walka o Gorzów, czyli teatrzyk manipulacji
Jesteśmy po pierwszym spotkaniu w związku z propozycją zmiany nazwy Gorzowa Wielkopolskiego. Odbyło się w auli AJP przy obecności ok. 70-80 osób. Ponieważ w mediach społeczościowych trwa ożywiona dyskusja między ... <czytaj dalej>
Bez korzeni nie zakwitniesz
Archiwa Państwowe oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej zapraszają uczniów klas 4-7 <czytaj dalej>
Kto zdobędzie mural dla szkoły
Murale Pamięci „Dumni z Powstańców” to ogólnopolski konkurs dla szkół <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - 7g.jpg
admin ego:
Z czwartku na piątek
To się porobiło. Od przedwczoraj (środa) jesteśmy w Norwegii. Przy ... <czytaj dalej>
admin ego:
Dlaczego Gorzów Wielkopolski
Warto mieć świadomość, co trzeba będzie zmienić w polskim prawie ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Bez makijażu?
5 maja obchodzimy Światowy Dzień Bez Makijażu, poświęcony promowaniu naturalnego ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Alkoholowa mapa Polski
Ponad 95 tys. pijanych kierowców zatrzymała policja w 2023 roku. ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_3879:
nie ma to żadnego znaczenia.
zmiana nazwy miasta jest wymuszana przez grono idiotów. <czytaj dalej>
Anonim_6967:
Grazia. To jest powracająca obsesja trwająca już kilkadziesiąt lat. . <czytaj dalej>
Anonim_4638:
Moje odczucia są zupełnie odwrotnie. "Żelbetonu", czyli zwolenników pozostania przy dotychczasowej nazwie (która nijak ma się do obecn <czytaj dalej>
Anonim_6819:
jak do młotków nic nie dociera <czytaj dalej>
Anonim_5148:
Zauważyliście, że ten gość powyżej zawzięcie dyskutuje z samym sobą :) <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej