czwartek 30 czerwca 2022     Emilia, Lucyna, Arnold
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
Nie daj się wystrychnąć na dudka
eGorzowska - 11609_tMJiW3hXMlJvqx6K8k0M.jpg21 maja świętujemy trwale przypisany do dzisiejszej daty Międzynarodowy Dzień Whisky oraz Dzień Odnawiania Znajomości, ale ponieważ mamy także trzecią sobotę maja, to obchodzimy również Dzień Teścia.

Takiej wyjątkowej okazji nie wolno przegapić. Jeżeli nawet macie luźne kontakty z ojcem życiowego partnera/partnerki, warto je dziś zacieśnić przy szklaneczce aromatycznego trunku, schłodzonego kostką lodu.

Dwa dni temu przysłowie obiecywało: „po Urbanie lato nastanie” i faktycznie temperatury mieliśmy iście letnie, tymczasem na horyzoncie kolejne ich obniżenie. Podobno takie pentady (pięciodniowe okresy) ochłodzenia są typowe dla maja i często odnotowuje się je między 21 a 25 dniem miesiąca. Na szczęście, są zazwyczaj mniej drastyczne od tych zimnoogrodnikowych. Generalnie nasz klimat się ociepla, a w związku z tym coraz częściej można o tej porze roku spotkać w plenerze ciepłolubne dudki. Teren Polski stanowi północną granicę ich zasięgu.



Dudki są ptakami krajobrazu rolniczego. Nie lubią popegeerowskich nieużytków, za to chętnie żerują na świeżo skoszonych łąkach i pastwiskach. Nie są też specjalnie płochliwe. Przez swoje rdzawe ubarwienie, skrzydła w biało-czarne paski, charakterystyczny czubek na głowie i długi cienki dziób, służący do wyszukiwania zdobyczy w ziemi, absolutnie nie dadzą się pomylić z innymi ptakami.

Istnieje mnóstwo frazeologizmów związanych z dudkami. Najczęściej używane to „wystrychnąć kogoś na dudka” (czyli oszukać, wykiwać, ośmieszyć, zawstydzić). O nieskromnym chwalipięcie powiemy „każdy dudek ma swój czubek”. To samo znaczenie mają przysłowia: „Znać dudka z czubka”, „Kto na dudka stworzony, dudkiem będzie” oraz „Znać dudka między dzięcioły/ Dudka między kokoszami snadnie poznać/ Zawżdy łacno znać między kury dudka”.

„Nie na dudkaś trafił” oznaczało „nie uda ci się, znam się na twych fortelach, poradzę sobie z tobą”, „Nie tu dudki łowić” – „źle trafiłeś, nie oszukasz mnie”, a „Tak ci dudki łowią”, że „tak radzą sobie z głupcami”.

Jeżeli ktoś „Obiecał/pokazał mu dudka na kościele” znaczyło to, że go zwodzi, mami, oszukuje. Natomiast powiedzenie „Wygrał dudka na kościele” oznaczało, że było dokładnie odwrotnie i ktoś, o kim tak mówiono, nie wygrał kompletnie nic, stracił wszystko.

Kolejne przysłowia z kluczem mówią: „Wszyscy tam radzi dudkują, gdzie dudy ładują” (gdzie zapłata, tam muzyka, jaka zapłata, taka robota), „Nie grab dudku siana, ulgniesz po kolana” (pilnuj swego ; nie podejmuj się niczego, czego nie znasz, nie rozumiesz) oraz „Nie dudkuj złemu plemieniu, nic na tym choć ma w rzemieniu” (nie pochlebiaj, nie nadskakuj złemu, choćby nawet bogatemu).

Porzekadło „Żebyś wlazł na kogutka, nie przekonasz dudka” zrozumiałe jest właściwie tylko dla mieszkańców Lublina, ponieważ chodzi w nim o koguta wieńczącego czubek tamtejszej Wieży Trynitarskiej, a mówi o tym, że na upartego nie ma żadnego lekarstwa. Ciekawą obserwację zawarto też w kolejnym (już bez wskazywania konkretnego terytorium kraju): „Jeśli dudek, pokrzykując, w dal na las ucieka, to w drodze będącego, deszcz zmoczy człowieka”.

Mikołaj Rej mówił o dudkach, że są to „ptaki śmierdzące, własne gniazdo kalające” i trzeba przyznać, że o ile sam dudek nie śmierdzi, to w jego gnieździe bywa różnie. Nie dzieje się tak bez ważkiego powodu, bowiem kiedy ktoś obcy pakuje się do gniazda, dudkowe pisklęta strzelają w niego cuchnącą wydzieliną.

Dostęp do nich nie jest specjalnie utrudniony, ponieważ gniazda te z reguły znajdują się w nisko położonych dziuplach, w otworach budynków, norach skarp i urwisk, szczelinach skał, stertach kamieni. Starsi mieszkańcy wsi chętnie wspominają, jak to namawiali swoich młodszych kolegów, by do tych gniazd zaglądali… efekt był piorunujący. To dopiero wystrychnięcie na dudka!

Warto jeszcze kilka słów poświęcić samej nazwie ptaka. Nazwa naukowa „Upupa epops” odnosi się do głosów wydawanych przez dorosłe samce (up-up-up-up), ale chyba we wszystkich językach świata jest ona dźwiękonaśladowcza. W naszym kraju obdarzono dudka wieloma ludowymi określeniami, również odwołującymi się do jego śpiewu (właściwie nawoływania): hutek, hupka, ubek, wudwudek, wudwud.

W folklorze znane też są opowiastki o ptasich rozmowach „Dudek przyobiecał kupić kukułce trzewiki i nie kupił. Kukułka się upomina o nie, mówiąc: „Kupisz? Kupisz?” A on na to: „Będą, Będą” albo inną „Kukułka mówi: „kupią, kupią", a dudek jej odpowiada: „kup, kup – kup, kup!”.

W języku potocznym dudek nazywany bywa żydowską kukułką/ żydowską zazulą. Co ciekawe – jakiś czas temu w Izraelu zorganizowano narodowy plebiscyt na ptaka najlepiej symbolizującego ten kraj. Wzięło w nim udział prawie 200 tysięcy osób i wygrał… dudek (po hebrajsku „duchifat”).

Tekst i foto Maria Gonta

21 maja 2022 07:46, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Adrian Put biskupem pomocniczym
28 czerwca 2022 r. o godz. 12.00 Nuncjatura Apostolska w Polsce ogłosiła komunikat informujący o nominacji biskupa pomocniczego dla diecezji ... <czytaj dalej>
Raport o stanie województwa
44. sesja Sejmiku Województwa Lubuskiego. Raport o stanie województwa przyjęty. Radni przyjęli raport o stanie województwa za 2021 r., zaprezentowany przez ... <czytaj dalej>
Zagrożenie pożarowe
Na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie panuje obecnie wysokie i średnie zagrożenie pożarowe. Od początku roku wybuchło 205 ... <czytaj dalej>
Źle posadzili drzewa, które teraz umierają
W związku z pytaniami, dotyczącymi obumierających nasadzeń w Parku Kopernika, wydział urzędu miasta, zajmujący się zarządzaniem miejską zielenią, przeprowadził ocenę ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
Rawicz-Lipiński Zbigniew Tłumacz Przysięgły Języka Angielskiego

ul. Fredry 1 f/23, Gorzów Wlkp.
tel. 95 736 80 22
branża: Tłumacze <czytaj dalej>
"Dxp" S.C. Dariusz Świątek Piotr Wiśniowski

ul. Podmiejska 20, Gorzów Wlkp.
tel. 601 872 400
branża: Projektowe biura <czytaj dalej>
"Petrol" Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Mirosław Wiktorowicz

ul. Szczecińska 25 k, Gorzów Wlkp.
tel. 95 720 78 30
branża: Paliwa <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« czerwiec 2022 »
P W Ś C P S N
  
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
   
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Przegraliśmy
Niedawno pisałam tekst o instalacji artysty plastyka Jerzego Gąsiorka. Nosił tytuł „Powinnością artysty jest protestować”. Zachęcałam do obejrzenia i refleksji nad tym, co dzieje się za naszą wschodnią granicą. Niestety. ... <czytaj dalej>
Gorzowskie drzewa w obiektywie
Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego w ramach kampanii edukacyjno-informacyjnej „ZazieleńMY Gorzów” <czytaj dalej>
Uwaga konkurs: Lubuska pocztówka z wakacji
Jeszcze tych zdjęć za wiele nie ma. Ale lubuskie jest <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - 11-1.jpg
admin ego:
Podwójny patronat
29 czerwca uważany był niegdyś za pechowy. Mawiano wtedy, że ... <czytaj dalej>
admin ego:
... ryby się obficie rodzą...
28 czerwca. Na dzisiaj zapowiadano dla naszego terenu ochłodzenie. Temperatura ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Ucz bezpiecznych relacji z rówieśnikami
Kontakty dziecka z rówieśnikami odgrywają ważną rolę w jego rozwoju ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Coraz więcej śmieci na dzikich wysypiskach
W 2020 r. drastycznie wzrosła ilość śmieci zebranych podczas likwidacji ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_9574:
Ok. Pięknie, ale wpraktyce, co z kolejami w Gorzówku, takiej "dużej" mieścinie na pół ocy województwa?? Proszę redakcję o przepytan <czytaj dalej>
Anonim_6534:
Niesprzyjaniu?... Przecież to jest paserstwo. <czytaj dalej>
Anonim_4227:
Gratulacje Czesławie dziękuję za wszystko To dzięki Tobie Twojej szlachetności jestem tu gdzie jestem Wdzięczność to za mało Jesteś po prost <czytaj dalej>
Anonim_5273:
Po jakich szkołach są prezesi szpitala w Gorzowie? Jakimi wspaniałymi umiejętnościami z zakresu szpitalnictwa mogli sie pochwalic, oprócz człon <czytaj dalej>
Andrzej Trzaskowski:
Jeżdżę od lat gorzowskimi środkami MZK i jestem z tych usług bardzo zadowolony. Jest dobrze. Oby tak dalej. <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej